६९ लाखांहून अधिक महिलांची नावं या योजनेतून वगळली गेली — पण ज्यांचं नाव वगळलं गेलं त्यांना आधी मिळालेले पैसे परत करावे लागणार नाहीत, हे सरकारने स्पष्ट केलं आहे. सध्या या योजनेबद्दल सर्वाधिक गोंधळ याच दोन मुद्द्यांवर आहे.
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना — महाराष्ट्र शासनाने महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी सुरू केलेली योजना, २०२४-२५ च्या अर्थसंकल्पात जाहीर झाली. पात्र महिलांना दरमहा ₹१,५०० रुपये थेट बँक खात्यात (DBT) दिले जातात. २०२६-२७ च्या अर्थसंकल्पीय भाषणात सरकारने स्पष्ट केलं की ही योजना बंद होणार नाही — कोट्यवधी महिलांना लाभ मिळत राहील.
अधिकृत पोर्टल: ladakibahin.maharashtra.gov.in
थोडक्यात उत्तर: नवीन अर्ज: सध्या बंद आहेत — फक्त आधीच नोंदणीकृत महिलांसाठी eKYC प्रक्रिया सुरू eKYC पोर्टल: जुलै २०२६ पासून पुन्हा सक्रिय होणार पेमेंट वेळ: दर महिन्याच्या १ ते ७ तारखेदरम्यान क्रेडिट वगळलेल्या महिलांकडून वसुली: नाही — आधी मिळालेले पैसे परत करावे लागणार नाहीत
जर तुम्ही नवीन अर्ज करण्यासाठी शोधत असाल, तर ही प्रक्रिया सध्या बंद आहे. फक्त आधीच नोंदणी केलेल्या महिलांनी त्यांचं eKYC पूर्ण करणं आवश्यक आहे — हप्ता सुरू ठेवण्यासाठी हे बंधनकारक आहे. जर तुम्ही याआधी अर्ज केला नसेल, तर सध्या नवीन नोंदणीसाठी अधिकृत मार्ग उपलब्ध नाही — भविष्यात नवीन नोंदणी सुरू झाल्यास, अधिकृत पोर्टलवर घोषणा होईल.
⭐ ६९-७० लाख महिला वगळल्या — काय घडलं?
मोठ्या प्रमाणावर झालेल्या eKYC पडताळणी मोहिमेनंतर (३० एप्रिल २०२६ पर्यंत पूर्ण), सरकारने अंदाजे ६९-७० लाख अपात्र लाभार्थी योजनेतून वगळले — यामध्ये चुकून समाविष्ट झालेले सुमारे १४,००० पुरुष लाभार्थीही होते.
वगळण्याची सामान्य कारणं:
- eKYC पूर्ण न केल्यामुळे
- उत्पन्न मर्यादेचे निकष पूर्ण न झाल्यामुळे (वार्षिक ₹२.५ लाखांपेक्षा जास्त)
- कुटुंबातील सदस्य सरकारी कर्मचारी/आयकरदाता असल्यामुळे
- चारचाकी वाहन (ट्रॅक्टर वगळता) नोंदणीकृत असल्यामुळे
महत्त्वाचं: सरकारने स्पष्ट केलं आहे की या ६९-७० लाख महिलांकडून (आणि चुकीने समाविष्ट १४,००० पुरुषांकडूनही) आधी मिळालेल्या रकमेची वसुली केली जाणार नाही.
eKYC प्रक्रिया — पायरी-पायरीने
eKYC पोर्टल जुलै २०२६ पासून पुन्हा सक्रिय होणार आहे (तात्पुरतं बंद असल्यास).
पायरी १: ladakibahin.maharashtra.gov.in वर भेट द्या
पायरी २: “eKYC” पर्यायावर क्लिक करा
पायरी ३: तुमचा आधार क्रमांक आणि नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक टाका
पायरी ४: OTP द्वारे सत्यापन करा
पायरी ५: बायोमेट्रिक आधार पडताळणी पूर्ण करा
पर्याय: जर ऑनलाइन OTP अडचण येत असेल, तर जवळच्या CSC केंद्र किंवा अंगणवाडी केंद्रावर जाऊन मदत घ्या.
⭐ विशेष तरतूद — विधवा/घटस्फोटित महिलांसाठी
ज्या महिलांच्या पतीचं किंवा वडिलांचं निधन झालं आहे, किंवा घटस्फोट झाला आहे, आणि या कारणामुळे त्या पूर्वीचं eKYC पूर्ण करू शकल्या नाहीत — त्यांच्यासाठी विशेष तरतूद आहे:
अशा महिलांनी पती किंवा वडिलांचं मृत्यू प्रमाणपत्र (Death Certificate) किंवा घटस्फोटाचे कागदपत्र (Divorce Papers) अपलोड करून eKYC पूर्ण करावं.
पेमेंट स्थिती तपासणे
पायरी १: ladakibahin.maharashtra.gov.in वर लॉगिन करा (नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक + पासवर्ड)
पायरी २: “Application Status” किंवा “Payment History” विभागात जा
पायरी ३: तुमची सध्याची स्थिती आणि मागील हप्त्यांचा तपशील पाहा
पर्याय: Nari Shakti Doot मोबाईल अॅप वापरूनही स्थिती तपासता येते.
पेमेंट वेळ: दर महिन्याच्या १ ते ७ तारखेदरम्यान पात्र लाभार्थींच्या खात्यात रक्कम जमा होते. जर एखाद्या महिन्यात विलंब झाला (पडताळणी प्रक्रियेमुळे), तर अनेकदा दोन हप्ते एकत्र जमा केले जातात.
पात्रता निकष (सध्याचे)
| निकष | तपशील |
|---|---|
| वय | २१ ते ६५ वर्षे (काही स्रोतांनुसार २१-६०, अधिकृत पोर्टलवर पडताळणी करा) |
| रहिवास | महाराष्ट्राचा कायमस्वरूपी रहिवासी |
| वार्षिक उत्पन्न | ₹२.५ लाखांपेक्षा कमी |
| बँक खाते | आधार-लिंक्ड, DBT साठी सक्षम |
| वैवाहिक स्थिती | विवाहित, विधवा, घटस्फोटित, परित्यक्ता — सर्व पात्र; कुटुंबातील एक अविवाहित महिलाही पात्र |
| अपात्र | कुटुंबातील सदस्य खासदार/आमदार, सरकारी मंडळाचे अध्यक्ष/संचालक, आयकरदाता, किंवा चारचाकी वाहनधारक (ट्रॅक्टर वगळता) |
आवश्यक कागदपत्रे
| कागदपत्र | टीप |
|---|---|
| आधार कार्ड | अनिवार्य |
| अधिवास प्रमाणपत्र / रेशन कार्ड | महाराष्ट्र रहिवासी पुरावा |
| उत्पन्न प्रमाणपत्र | ₹२.५ लाखांपेक्षा कमी उत्पन्न दर्शवणारे |
| बँक पासबुक | आधार-लिंक्ड खाते |
| पासपोर्ट साईज फोटो | अलीकडील |
| स्वयं-घोषणापत्र (Hamipatra) | अर्जदाराचे |
| विवाह प्रमाणपत्र किंवा पतीचा आधार | विवाहित महिलांसाठी |
सामान्य समस्या आणि उपाय
“माझं नाव यादीतून वगळलं गेलं — आता काय करू?” वगळण्याचं नेमकं कारण तपासा (eKYC अपूर्ण, उत्पन्न निकष, इ.). जर तुम्हाला वाटत असेल की चुकीने वगळलं गेलं आहे, तर जवळच्या ग्रामपंचायत किंवा सेतू सुविधा केंद्रावर जाऊन तक्रार नोंदवा.
“eKYC करताना OTP येत नाही” तुमचा मोबाईल क्रमांक आधारशी योग्यरित्या लिंक आहे का तपासा. नेटवर्क समस्या असल्यास, बँक शाखा किंवा CSC केंद्रावर जाऊन मदत घ्या.
“पतीचं निधन झालं, eKYC अडकलं आहे” पतीचं मृत्यू प्रमाणपत्र अपलोड करून पर्यायी पद्धतीने eKYC पूर्ण करा — ही विशेष तरतूद याच कारणासाठी आहे.
“मागील हप्ता अजून आला नाही” पडताळणी प्रक्रियेमुळे विलंब होऊ शकतो — अशा प्रकरणांत पुढील हप्त्यासोबत मागील रक्कमही एकत्र जमा केली जाते. हेल्पलाइन १८१ वर संपर्क करा.
“मी वगळल्या गेलेल्या ६९ लाखांमध्ये आहे — पैसे परत करावे लागतील का?” नाही — सरकारने स्पष्ट केलं आहे की आधी मिळालेल्या रकमेची वसुली केली जाणार नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
लाडकी बहीण योजनेसाठी नवीन अर्ज सुरू आहेत का? नाही — सध्या नवीन ऑनलाइन अर्ज बंद आहेत. फक्त आधीच नोंदणीकृत महिलांनी eKYC पूर्ण करणं आवश्यक आहे.
६९-७० लाख महिला का वगळल्या गेल्या? मोठ्या पडताळणी मोहिमेनंतर (एप्रिल २०२६ पर्यंत पूर्ण) eKYC अपूर्ण असणे, उत्पन्न निकष पूर्ण न होणे, किंवा अपात्रतेच्या इतर कारणांमुळे.
वगळलेल्या महिलांकडून आधीचे पैसे परत घेतले जाणार आहेत का? नाही — सरकारने स्पष्ट केलं आहे की कोणतीही वसुली केली जाणार नाही.
दरमहा पेमेंट कधी येते? साधारणपणे प्रत्येक महिन्याच्या १ ते ७ तारखेदरम्यान.
योजना बंद होणार आहे का? नाही — २०२६-२७ च्या अर्थसंकल्पात सरकारने स्पष्ट केलं आहे की ही योजना सुरूच राहील.
विधवा महिलांसाठी eKYC ची विशेष सोय आहे का? होय — पतीचं मृत्यू प्रमाणपत्र किंवा घटस्फोटाचे कागदपत्र अपलोड करून eKYC पूर्ण करता येतं.
अधिकृत लिंक्स
| उद्देश | लिंक |
|---|---|
| अधिकृत पोर्टल | ladakibahin.maharashtra.gov.in |
| मोबाईल अॅप | Nari Shakti Doot |
| हेल्पलाइन | १८१ |
६९ लाख महिलांचं नाव वगळलं गेलं असलं, तरी सरकारने वसुली न करण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे, ज्या महिलांना आधी लाभ मिळाला होता त्यांच्यावर कोणताही आर्थिक भार पडणार नाही — हाच या संपूर्ण पडताळणी मोहिमेतील सर्वात मोठा दिलासा आहे.
जर तुम्ही या योजनेच्या लाभार्थी असाल, तर तुमचं eKYC पूर्ण आहे का ते आजच तपासा — आणि जर तुमचं नाव वगळलं गेलं असेल, तर कारण समजून घेऊन योग्य ठिकाणी तक्रार नोंदवा.
संबंधित लेख: